W Brzozie odsłonięto Pomnik Powstańców Wielkopolskich

W niedzielę w podbydgoskiej Brzozie odsłonięto Pomnik Powstańców Wielkopolskich, wierną replikę monumentu istniejącego w latach 1923-1940. Upamiętnia powstańców poległych w walkach o Brzozę w styczniu 1919 r., kiedy to w bitwie z Niemcami zginęło 19. młodych żołnierzy Pierwszego Pułku Grenadierów Kujawskich.

Dwunastu z nich pochowano na wzgórzu Kozaka w Brzozie: szer. Stanisława Chęsiaka, szer. Tadeusza Ciesielskiego, szer. Walentego Górnego, szer. Mariana Krupskiego, szer. Maksymiliana Krzymińskiego, szer. Józefa Łysiaka, szer. Kacpra Myślińskiego, szer. Józefa Skrysiakszera, szer. W. Szmytkowskiego, szer. Wojciecha Szymańskiego, szer. Leona Tyczkę, szer. Jana Wiśniewskiego.

Pierwszy pomnik przetrwał do początku lata 1940 r., gdy na rozkaz hitlerowskiego okupanta podcięto go, przewrócono na schody i zasypano piachem. W takim stanie pozostał do końca wojny. W 1945 r. mieszkańcy Brzozy i okolic w miejscu zniszczonego monumentu postawili krzyż brzozowy, który dotrwał do września 1964 r. 27 września 1964 r. odbyło się uroczyste odsłonięcie obelisku wraz z tablicą pamiątkową. W 2005 r. z inicjatywy emerytowanego nauczyciela, ś.p. Alojzego Zmudzińskiego, wójta gminy Nowa Wieś Wielka Wojciecha Oskwarka i sołtysa Brzozy Waldemara Owczarzaka powołano Gminny Komitet Odbudowy Pomnika Powstańców Wielkopolskich.

Pierwszym etapem prac nad rekonstrukcją była ekshumacja szczątków żołnierzy i ich uroczysty pochówek. W latach 2005-2008 członkowie komitetu pracowali nad zgromadzeniem niezbędnej dokumentacji, opracowaniem koncepcji odbudowy oraz uzyskaniem odpowiednich zezwoleń. Odbudowa pomnika rozpoczęła się 19 października 2009.

Zgodnie z opracowaną przez firmę Consbud z Bydgoszczy dokumentacją budowlaną, pomnik wykonano w technologii żelbetonowej, a przed obeliskiem zbudowano plac apelowy, na którym ponownie będą mogły odbywać się uroczystości państwowe, kościelne oraz lokalne. 11 listopada 2010 r. prochy ekshumowanych żołnierzy ponownie spoczęły w zbiorowej mogile u stóp rekonstruowanego, nieukończonego pomnika. Wtedy zabrakło pieniędzy na jego całkowite ukończenie.

W uroczystym odsłonięciu Pomnika Powstańców Wielkopolskich w Brzozie udział wzięli m.in. ks. biskup Jana Tyrawa, wojewoda Ewa Mes, wójt gminy Nowa Wieś Wielka Wojciech Oskwarek. Wiązanki złożyli też kibice Zawiszy Bydgoszcz i mieszkańcy.

Pomnik składa się z dwóch kolumn ozdobionych głowicami z motywem rozety powstańczej. Tympanon został zwieńczony krzyżem. Na postumentach umieszczono figury - Chrystusa oraz leżącego rannego powstańca trzymającego rękę na głowie. Na ścianie monumentu, po obu stronach rzeźby Chrystusa, zamontowano dwie tablice z nazwiskami powstańców. Pod tympanonem znalazł się napis: "Naszym bohaterom poległym w Brzozie w styczniu 1919".

Figury wyszły spod dłuta artysty rzeźbiarza Sylwestra Chłodzińskiego. Projekt rekonstrukcji Pomnika Powstańców Wielkopolskich został zrealizowany w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Koszt wyniósł 360 tys. zł, dofinansowanie z PROW to 219,5 tys. zł.